Tầng 3, 70 Hoàng Diệu, Phường Xóm Chiếu, Tp. Hồ Chí Minh
infotruongminhngoc@gmail.com
Trong quá trình xét xử các vụ án hình sự, việc xác định đúng tính chất, mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi phạm tội không chỉ dựa trên hậu quả xảy ra mà còn phải xem xét đầy đủ các yếu tố về lỗi, động cơ, hoàn cảnh và điều kiện nhận thức của người phạm tội. Thực tiễn cho thấy, không ít trường hợp hành vi phạm tội xuất phát từ sự hạn chế về nhận thức pháp luật, trình độ văn hóa, điều kiện kinh tế – xã hội và ảnh hưởng của phong tục, tập quán lạc hậu, đặc biệt tại vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Từ đó đặt ra vấn đề pháp lý cần được làm rõ: thế nào là “phạm tội do lạc hậu” và liệu yếu tố này có thể được xem là tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật hình sự hay không?
Trong cuộc sống hằng ngày, không ít người vì thiếu hiểu biết pháp luật, vì nông nổi hoặc do hoàn cảnh bức bách mà có hành vi vi phạm pháp luật hình sự. Khi đối diện với cơ quan tiến hành tố tụng, nhiều người thường băn khoăn: “Mình phạm tội lần đầu thì có được giảm nhẹ không?”, “Hành vi này có bị coi là nghiêm trọng không?”. Thực tế, pháp luật hình sự Việt Nam có những quy định mang tính nhân văn, khoan hồng, trong đó nổi bật là tình tiết “phạm tội lần đầu và thuộc trường hợp ít nghiêm trọng”. Đây là căn cứ quan trọng để cơ quan tiến hành tố tụng xem xét giảm nhẹ trách nhiệm hình sự cho người phạm tội, tạo điều kiện để họ sớm sửa chữa sai lầm, tái hòa nhập cộng đồng. Tuy nhiên, không phải ai phạm tội lần đầu cũng đương nhiên được áp dụng tình tiết này, mà cần đáp ứng những điều kiện pháp lý cụ thể theo quy định của Bộ luật Hình sự.
Bạo lực học đường từ lâu đã trở thành một vấn nạn nhức nhối tại nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam. Những hành vi tưởng chừng chỉ là xô xát, trêu chọc hay “đùa giỡn quá trớn” trong môi trường học đường lại có thể để lại hậu quả nghiêm trọng về thể chất, tinh thần cho người bị hại, thậm chí ảnh hưởng lâu dài đến nhân cách và tương lai của học sinh. Không ít vụ việc gây bức xúc dư luận đặt ra câu hỏi: bạo lực học đường chỉ bị nhắc nhở, kỷ luật nội bộ hay đã đến mức phải chịu trách nhiệm trước pháp luật? Bạo lực học đường thường được xử lý theo nhiều cách khác nhau, tùy thuộc vào tính chất và mức độ của vụ việc. Nhà trường cũng có thể kỷ luật học sinh gây ra bạo lực, nhưng nếu vụ việc gây ra hậu quả nghiêm trọng thì cần có sự can thiệp của các cơ quan chức năng. Trong bối cảnh đó, việc xác định khi nào hành vi bạo lực học đường bị xử lý hành chính, khi nào bị truy cứu trách nhiệm hình sự không chỉ có ý nghĩa răn đe, phòng ngừa mà còn góp phần bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người học trong một môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh.
Khi mua phải hàng giả qua mạng, người tiêu dùng có quyền và cơ chế pháp lý nào để yêu cầu bồi thường, và họ có thể khởi kiện ra Tòa án hay không?
Trong thời gian gần đây, tình trạng lừa đảo tuyển dụng online ngày càng gia tăng với nhiều thủ đoạn tinh vi, từ yêu cầu nộp tiền cọc, phí “đào tạo”, đến dẫn dụ người lao động ký vào các hợp đồng giả mạo. Không ít người dân vì thiếu thông tin pháp lý đã trở thành nạn nhân, mất tiền mà không tìm được việc làm. Vậy khi phát hiện dấu hiệu lừa đảo tuyển dụng, người dân có thể tố giác bằng những cách thức nào để bảo vệ quyền lợi của mình?
Tội đưa hối lộ là một trong những hành vi bị xử lý đặc biệt nghiêm khắc nhằm bảo đảm trật tự quản lý nhà nước và phòng, chống tham nhũng. Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp đưa hối lộ đều bị xử lý hình sự. Pháp luật hiện hành quy định một số trường hợp người đưa hối lộ không bị truy cứu trách nhiệm hình sự, hoặc được miễn trách nhiệm hình sự nếu đáp ứng các điều kiện nhất định.
Trong đời sống, những mâu thuẫn bộc phát hoặc lời nói thách đố, kích động trong lúc nóng giận đôi khi dẫn đến hậu quả đặc biệt nghiêm trọng: người bị kích động tự tước đoạt mạng sống của chính họ. Khi bi kịch xảy ra, câu hỏi thường được đặt ra là: người có lời nói hoặc hành vi xúi giục có phải chịu trách nhiệm hình sự hay không?
Trong bối cảnh nhu cầu ra nước ngoài lao động, học tập ngày càng lớn, nhiều cá nhân đã bị lôi kéo vào các đường dây “đi nước ngoài bằng đường tắt”, “không cần thủ tục”, “đi nhanh, chi phí thấp”. Ít ai biết rằng đằng sau những lời quảng cáo này là hành vi vi phạm pháp luật hình sự, đặc biệt là tội tổ chức, môi giới cho người khác trốn đi nước ngoài.
Mới đây, cơ quan chức năng ở một tỉnh K.H đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với hai người làm công tác chăm sóc, dạy trẻ tại một cơ sở mầm non chuyên nhận trẻ khuyết tật, tự kỷ, chậm nói, tăng động với cáo buộc “hành hạ người khác”. Hành vi này không chỉ là vi phạm đạo đức nghề nghiệp mà còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự nghiêm khắc.
Vừa qua, một clip lan truyền cho thấy một người đàn ông đi giao dừa bị một chủ cửa hàng bất ngờ đạp ngã xuống đường đúng lúc có ô tô lao đến sau, gây phẫn nộ cộng đồng. Vụ việc đã được cơ quan công an địa phương xác minh, người đạp ngã đã bị tạm giữ để điều tra. Sự việc tưởng như chỉ là mâu thuẫn nhỏ, nhưng xét dưới góc độ pháp luật, hành vi này có thể bị xử lý rất nghiêm.